Naučnici su izneli nove pretpostavke o događajima koji su se odigrali u prvim satima nakon udara džinovskog asteroida, koji se smatra glavnim uzrokom izumiranja dinosaurusa pre više od 66 miliona godina. Prema najnovijoj studiji objavljenoj u časopisu „JGR Biogeosciences“, istraživači sa Univerziteta Perdju u Indijani, predvođeni planetologom Brendonom Džonsonom, tvrde da su veliki reptili stradali mnogo pre nego što je došlo do dugotrajne zime, izazvane blokiranjem sunčeve svetlosti usled velike količine prašine koju je podigao udar.
U studiji se navodi da je asteroid prečnika oko 10 kilometara udario u Zemlju ogromnom brzinom, što je uzrokovalo isparavanje velikog dela stena na mestu udara. Kako se ta para hladi, formirale su se male kamene sfere koje su ponovo padale na Zemlju, prolazeći kroz atmosferu brzinom od nekoliko kilometara u sekundi. Prethodni modeli sugerisali su da je toplotni talas oslobođen tokom ovog procesa mogao da ubije životinje sa tankom kožom, ali nije bio dovoljno jak da izazove masovne požare.
Međutim, Džonson se prisetio da je 2023. godine dokumentovan sloj prašine u Severnoj Americi, za koji se pretpostavlja da je nastao od isparene materije. „To je ponovo probudilo moje interesovanje za pitanje šta se dogodilo. Tu je zapravo i počeo ovaj rad“, izjavio je Džonson.
Polazeći od teorije o preostaloj pari, istraživači su spojili postojeće kompjuterske simulacije događaja u Čiksulubu sa podacima o prašini iz perioda masovnog izumiranja. Prema rezultatima simulacija, atmosferski omotač sastavljen od isparenih stena delovao je poput debelog izolacionog pokrivača, tako da se površina planete ugreje na temperaturu najmanje tri i po puta višu nego što bi to učinio sam kameni materijal izbačen nakon udara. To bi bilo više nego dovoljno da trenutno usmrti ogroman broj životinja i izazove spontano izbijanje požara širom sveta.
„Ovaj naš rad podržava ideju da je upravo udar bio ono što je desetkovalo život na kopnu i izazvao masovno izumiranje“, smatra Džonson. Iako autori studije priznaju da njihovi nalazi mogu biti u skladu sa teorijom prema kojoj su mnoga bića izumrla zbog dugotrajnog gladovanja, Džonson objašnjava da se situacija može posmatrati kao efekat termosa koji održava tečnost toplom ili hladnom.
Nakon što su požari izazvani usijanim kamenjem utihnuli, preostala prašina u atmosferi nastavila bi da blokira sunčevu svetlost i toplotu godinama, pa čak i decenijama. Džonson i njegovi koautori smatraju da su šumski požari bili odgovorni za većinu smrtnih slučajeva tokom kratkog vremenskog perioda, ali naglašavaju potrebu za dodatnim podacima kako bi se njihova teorija potvrdila.
Većina dokaza o požarima povezanih sa događajem u Čiksulubu pronađena je u Severnoj Americi, što sugeriše da su u udaljenijim područjima možda bili manje prisutni. Ova istraživanja će doprineti boljem razumevanju katastrofalnih događaja koji su oblikovali istoriju naše planete.
