Duž obale u blizini Formbija u Engleskoj, prirodna erozija polako otkriva stranicu fascinantne istorije, gde hiljade drevnih otisaka stopala ljudi i životinja izranjaju iz mulja. Ova blatnjava staza, koja se proteže skoro tri kilometra, nekada je bila prometna ruta. Istraživači je opisuju kao „fascinantan trenutak prošlosti“ koji je ostao konzerviran u vremenu.
Ovaj prolaz su koristili ljudi i životinje hiljadama godina, od mezolita pa sve do srednjeg veka. Alison Berns, glavna autorka studije objavljene u časopisu „Nature Ecology and Evolution“, objašnjava da su topljenje glečera i porast nivoa mora nakon poslednjeg ledenog doba primorali ljude i divlje životinje da se povuku ka unutrašnjosti. Tako je nastala zona intenzivne aktivnosti, čiji su tragovi ostali sačuvani u slojevima blata i peska. Među njima se nalaze otisci ljudskih stopala, kao i izumrlih divljih goveda (auroha), običnih jelena, divljih svinja, pa čak i ždralova.
Na lokalitetu Formbi identifikovano je oko 36 slojeva otisaka, od kojih su neki naslagani direktno jedni iznad drugih. Istraživači navode da ovi slojevi datiraju iz perioda od 15.000 godina pre nove ere do 1450. godine nove ere. Precizno datiranje omogućeno je analizom semena jove, breze i jele, koja je pronađena unutar slojeva korišćenjem metode radioaktivnog ugljenika.
Neki od otisaka su zapanjujuće detaljni. Berns izdvaja stazu kojom je koračao bosi čovek, koji se u jednom trenutku zaustavio. „Bio je bos i otisci su fantastični; blato se istisnulo između svakog prsta, pa se vide sve karakteristike stopala. Odmah pored bili su tragovi ždrala. Vrlo je verovatno da je ta osoba bila u izvidnici, tražeći ptice za lov“, objašnjava Berns.
Naučnici ističu da se na samo dva kvadratna metra može videti čitava scena iz života koja se odigrala pre više milenijuma. Ovo područje čuva mnoštvo životinjskih tragova, uključujući otiske auroha, jelena, divljih svinja, vukova, risova i ždralova. Preklapanje tragova dokazuje da su ljudi i životinje delili isti prostor, koristeći iste prolaze vekovima.
Za razliku od većine arheoloških istraživanja koja se fokusiraju isključivo na ljude, lokalitet Formbi otkriva kako su ljudi i životinje koegzistirali. Raznolikost vrsta i uzastopni slojevi pokazuju kako je okruženje diktiralo kretanje živog sveta, naročito u vreme kada su se glečeri povlačili, a more nadiralo.
Ovi otisci su prvi put primećeni sedamdesetih godina prošlog veka, ali su se tada verovali da pripadaju običnoj stoci. Tek devedesetih godina, jedan penzionisani nastavnik počeo je da ih istražuje i shvatio koliko su zapravo stari. Kontinuirana erozija obale stalno otkriva nove slojeve; dok su gornji slojevi krhki, oni dublji su izuzetno dobro očuvani.
Iako su u Engleskoj pronalaženi i stariji tragovi, poput ljudskih otisaka od pre 900.000 godina u Norfolku, Formbi se smatra posebnim. On ne otkriva samo migracije ljudi, već i način na koji su brojne različite vrste delile isto stanište kroz čitave epohe.
