U milionskom dosijeu o Džefriju Epstinu, koji je objavilo Ministarstvo pravde Sjedinjenih Američkih Država, pojavljuje se i Srbija. Ova informacija dolazi iz dokumenata koji otkrivaju da je pokojni seksualni prestupnik razmatrao kupovinu čuvene Titove vile na Petoj aveniji u Njujorku. Ovaj luksuzni objekat, poznat kao Bikmanova kuća, smešten je na adresi 854 Peta avenija i predstavlja jedan od najstarijih i najvrednijih objekata u tom delu Menhetna.
Dokumenta pokazuju da je Epstin 10. decembra 2018. godine primio mejl sa čak 26 fotografija vile, uključujući kolor i crno-bele snimke, detaljan plan prostorija, kao i isečak teksta iz Njujork posta koji je bio objavljen 2017. godine pod naslovom „Za 50 miliona dolara možete postati vlasnik poslednje vile iz zlatnog doba Menhetna“. U tom trenutku, Epstin je bio u kontaktu sa Dejvidom Mičelom, investitorom i finansijskim savetnikom, koji mu je poslao poruku o požaru u zgradi nekadašnje misije SFRJ, naglašavajući da bi to moglo biti pravo vreme za ponudu.
Prepiska između Epstina i njegovih sagovornika nastavila se putem SMS poruka, tokom koje je Epstin izražavao interesovanje za kupovinu, navodeći da bi cena mogla postati realnija nakon požara. Iako je Epstin na kraju odustao od kupovine, vila je prodata 2022. godine za 50 miliona dolara. Novi vlasnik je, prema rečima agenta koji je posredovao u prodaji, kupio značajan deo istorije Njujorka.
Vila, koja je prvi put ponuđena na tržištu 2017. godine, tokom godina je više puta povlačena i vraćana u prodaju. U junu 2021. godine, stigla je ponuda u gotovini od 50 miliona dolara, oko koje su se zemlje naslednice bivše SFRJ usaglasile. Prema Aneksu B Sporazuma o sukcesiji imovine bivše SFRJ u inostranstvu, Srbiji pripada nešto manje od 40 odsto prihoda od prodaje ovog značajnog objekta.
Bikmanova kuća, sagrađena na četiri nivoa sa dva krovna sprata, sadrži 18 soba, šest kupatila i vinski podrum. Ovaj objekat je bio prva zgrada u Njujorku sa dva električna lifta, koji su i danas u funkciji. Osim toga, vila je pod zaštitom države i grada Njujorka još od 1969. godine, a sačuvan je i njen originalni enterijer.
Tokom Hladnog rata, dok je u njoj boravio Josip Broz Tito, vila je imala prostoriju otpornu na prisluškivanje, kao i neprobojne prozore okrenute ka Petoj aveniji. Ove karakteristike doprinose njenoj istorijskoj i kulturnoj vrednosti, a i danas predstavlja simbol nekadašnje moći i prestiža.
Epstinova povezanost sa vlašću i njegov interes za kupovinu ovako značajnog objekta otvara brojna pitanja o njegovim motivima i vezama. Iako nije postao vlasnik vile, njegovo ime je ostalo povezano sa ovim mestom, čime se dodatno komplikuje već složena slika o njegovom životu i delovanju.
U svetlu ovih otkrića, postavlja se pitanje kako su pojedinci poput Epstina mogli da utiču na tržište nekretnina i da se povezuju sa značajnim kulturnim i istorijskim objektima. Ova situacija takođe naglašava potrebu za većom transparentnošću i regulacijom u vezi sa kupovinom nekretnina od strane kontroverznih ličnosti.
Na kraju, prodaja Titove vile predstavlja ne samo transakciju imovine već i deo šire priče o postjugoslovenskim odnosima, istorijskim nasleđem i izazovima koji dolaze s njim. Dok se Srbija suočava s procesom sukcesije imovine, ovakvi događaji podsećaju na to koliko su složeni i često emotivni ovi procesi, koji oblikuju identitet i budućnost nacija.
