Naučnici su konačno razotkrili uzroke dramatičnog kolapsa Antarktika, otkrivajući „trostruki udar“ koji je doveo do rekordno niskog nivoa morskog leda. Nova studija, koju su predvodili istraživači sa Univerziteta u Sautemptonu i objavljena u časopisu Science Advances, pokazuje da su kombinacija toplote iz dubokog okeana, snažni vetrovi i samoodržive povratne sprege destabilizovali Južni okean oko Antarktika nakon 2015. godine. Ovi faktori su sprečili oporavak morskog leda, što može poremetiti okeanske struje i ubrzati globalno zagrevanje.
Istraživači su otkrili da se kolaps morskog leda odvijao u tri faze tokom protekle decenije. Adića Narajanan, glavni autor studije, ističe da su gubici bili toliko veliki da je nestala površina morskog leda gotovo veličine Grenlanda. Prema njegovim rečima, proces je počeo sporim nagomilavanjem toplote iz dubokog mora, zatim se ubrzao mešanjem vode, a na kraju se formirao začarani krug u kojem je okean postao previše topao da bi se led obnovio.
Jačanje vetrova oko 2013. godine počelo je da povlači toplu i slanu vodu iz dubokog okeana bliže površini ispod antarktičkog morskog leda. Snažni vetrovi su ubrzo podigli ovu toplotu ka površini, što je izazvalo ubrzano topljenje morskog leda, posebno na istočnom Antarktiku. Od 2018. godine, region je zarobljen u povratnoj sprezi, gde je topliji i slaniji okean otežavao formiranje novog leda.
Različiti uzroci gubitka morskog leda u različitim delovima kontinenta takođe su primećeni. Na istočnom Antarktiku, opadanje leda je uglavnom rezultat podizanja tople vode iz dubina, dok su u zapadnom Antarktiku topli vazduh i oblačni pokrivač zadržavali toplotu blizu površine, što je dovelo do velikih epizoda topljenja tokom letnjih meseci.
Klimatske promene dodatno pojačavaju ovaj efekat, jer jačaju vetrove koji guraju toplu vodu bliže površini. Morski led Antarktika igra ključnu ulogu u globalnoj klimi, jer njegova bela površina odbija sunčevu svetlost, vraćajući čak 80% svetlosti nazad u svemir. Kada led nestane, tamniji okean apsorbuje više toplote, što dodatno ubrzava zagrevanje.
Naučnici upozoravaju da bi svaki centimetar porasta nivoa mora mogao izložiti oko šest miliona ljudi riziku od obalskih poplava. Ovi nalazi takođe pojačavaju zabrinutost da bi neki delovi Antarktika mogli da se približe opasnim klimatskim prelomnim tačkama. Ako se nizak nivo morskog leda održi tokom 2030-ih i kasnije, okean bi mogao postati moćan pokretač globalnog zagrevanja.
Uprkos gubicima morskog leda, broj posetilaca Antarktika raste iz godine u godinu. Prema podacima Međunarodnog udruženja organizatora turističkih putovanja na Antarktik, oko 122.000 ljudi posetilo je Antarktik 2024. godine, što predstavlja značajan porast u odnosu na 44.000 posetilaca iz 2017. Međutim, povećan broj posetilaca stvara dodatni pritisak na krhki ekosistem, povećavajući rizike od kontaminacije i invazivnih vrsta.
