Kolekcija Damnjanović, poznata po čuvanju oko sto pedeset radova Radomira Damnjanovića Damnjana, večeras u Galeriji ULUS u Beogradu predstavlja dela Marka Čelebonovića, jednog od najznačajnijih srpskih slikara sredine 20. veka. Ova izložba će se fokusirati na poslednji period Čelebonovićeve karijere, poznat kao bela faza, koja je obeležena svetlim tonovima, belom bojom i velikim, čistim površinama.
Dejan Damnjanović, koji vodi kolekciju, ističe da Čelebonovićeva dela iz ovog perioda prelaze u ravan „čistog duha“, čime se potencira njihova simbolička i semantička dimenzija. U njegovim slikama, oslobađanje od suvišnog kolorita i sadržaja omogućava dublje meditative iskustvo, sugerišući posmatraču da utonu u duhovnu stvarnost. Čelebonović koristi belu boju kako bi podvukao svoj umetnički izraz, donoseći odluku o iskoraku ka istinskom, koje nadilazi površinske i relativne istine.
Marko Čelebonović rođen je 1902. godine u Beogradu, u porodici poznatog advokata Jakova Čelebonovića. Tokom Prvog svetskog rata, njegova porodica se seli u Solun, a zatim u Švajcarsku, gde završava srednju školu. Tokom svog obrazovanja, Čelebonović je studirao ekonomiju i pravo na Oksfordu i u Parizu, gde je diplomirao kao jedan od najboljih studenata. Njegov mlađi brat Aleksa takođe je postao značajan umetnik i teoretičar.
Tokom Drugog svetskog rata, Čelebonović se pridružio francuskom Pokretu otpora i kao komandant Mavarske brigade učestvovao je u oslobađanju južne Francuske. Na kraju rata, bio je oficir za vezu pri savezničkom štabu generala Ajzenhauera. Nakon rata, preselio se u Beograd, gde je predavao na Akademiji likovnih umetnosti.
U Parizu, gde je boravio kao diplomata, upoznao je Verenu Vajlenman, slikarku iz Švajcarske, s kojom se venčao. Od 1925. godine, par se nastanio u Sen Tropeu na jugu Francuske, gde će Čelebonović ostati do kraja svog života. Njegova prva samostalna izložba održana je 1937. godine u Beogradu, u Umetničkom paviljonu „Cvijeta Zuzorić“. Tokom svoje karijere, učestvovao je na brojnim izložbama u Srbiji i Francuskoj i dobio je mnoge nagrade i priznanja.
Čelebonović je bio aktivan član više umetničkih grupa, uključujući „Oblik“, „Dvanaestorica“ i „Samostalni“, kao i Srpske akademije nauka i umetnosti. Njegov rad se često karakteriše kao težak ka apstraktnom, a njegova bela faza predstavlja kulminaciju njegovog umetničkog istraživanja. U ovom periodu, umetnik se oslobađa svih suvišnih elemenata, fokusirajući se na suštinsku poruku i dublje duhovne aspekte svojih dela.
Na izložbi će biti predstavljeni radovi koji su rezultat njegovog istraživanja u ovoj fazi, a posetioci će imati priliku da vide kako Čelebonović koristi svetlost i prostor da bi stvorio slike koje su istovremeno jednostavne i duboke. Njegova dela nude meditatvni prostor za posmatrače, pozivajući ih da se upuste u introspektivno razmišljanje.
Čelebonović je preminuo 23. jula 1986. godine u Sen Tropeu, ostavljajući iza sebe bogat i raznovrstan opus koji i dalje inspiriše umetnike i ljubitelje umetnosti širom sveta. Njegova dela su svedočanstvo o njegovoj umetničkoj viziji i traganju za duhovnom istinom, a izložba u Galeriji ULUS pruža priliku da se ponovo otkriju njegove umetničke poruke.
