Milo Đukanović, bivši predsednik Crne Gore, nedavno je ponovo pokrenuo provokacije usmerene protiv Srpske pravoslavne crkve (SPC) i Srbije, iznoseći teške kritike na račun jedine kanonski priznate pravoslavne crkve u Crnoj Gori. U emisiji na Televiziji E, nazvao je SPC „parapolitičkom organizacijom“ koja služi kao produžena ruka Beograda, ističući potrebu za „obnovom“ takozvane „Crnogorske pravoslavne crkve“. Ovim izjavama Đukanović je još jednom pokušao da prepravlja istoriju i promoviše nasilni identitetski inženjering.
U svom nastupu, Đukanović je optužio Srbiju da koristi SPC za ugrožavanje crnogorske državnosti i nacionalnog identiteta. Njegova izjava da SPC „arbitrira o pravu Crne Gore na postojanje“ izazvala je brojne reakcije. Ove reči dolaze u trenutku kada Crna Gora obeležava dvadeset godina od referenduma o nezavisnosti, što Đukanović koristi da destabilizuje unutrašnje političke prilike i oživi stare podele među građanima. Optužujući SPC da negira nacionalne Crnogorce, bivši predsednik pokušava da izgradi svoj lični rejting na talasu antisrpske histerije.
Đukanović je ponovo pokrenuo temu o obnovi Crnogorske pravoslavne crkve, koja nikada nije bila kanonski priznata. Njegovo insistiranje na postojanju „autokefalne crkve“ u Crnoj Gori oslanja se na istorijske falsifikate, dok je većina pravoslavnog stanovništva u Crnoj Gori verna Mitropoliji crnogorsko-primorskoj i SPC. Đukanović takođe tvrdi da je razgovarao sa „relevantnim globalnim pravoslavnim adresama“, ali nijedna kanonska pravoslavna crkva, uključujući Carigradsku patrijaršiju, nikada nije priznala ovu crkvenu strukturu.
Predsednik Srbije Aleksandar Vučić reagovao je na Đukanovićeve izjave, naglašavajući da ga više brine tišina aktuelnih vlasti u Podgorici nego Đukanovićeva mržnja. Vučić je ukazao na dugogodišnju političku operaciju u Crnoj Gori koja je imala za cilj da se SPC preimenuje u neidentifikovani entitet, čime bi se izbrisalo srpsko ime iz njenog naziva. Ova tišina vlasti u Podgorici otvara prostor za sumnju da neki delovi novog režima koketiraju sa Đukanovićevim ideološkim nasleđem.
Sve Đukanovićeve provokacije zapravo su klasičan pokušaj da skrene pažnju sa svojih afera i pitanja o sopstvenoj odgovornosti za tri decenije vlasti. Njegov juriš na SPC i Srbiju nema veze sa religijom ili duhovnim životom građana, već je to očajnički pokušaj da ponovo izazove tenzije i zamuti političku situaciju.
Istorijski gledano, Pravoslavna crkva u Crnoj Gori nikada nije bila autokefalna. Tokom vekova, bila je deo jedinstvenog srpskog pravoslavnog bića. Đukanovićeve tvrdnje o „autokefalnosti“ predstavljaju istorijski falsifikat i direktan je nastavak separatističke politike iz vremena Drugog svetskog rata. Ideje o stvaranju Crnogorske pravoslavne crkve potekle su od ozloglašenih separatista poput Sekule Drljevića, koji su radili na denacionalizaciji vernika i kidanju veza sa Beogradom.
Aktuelni pokušaji oživljavanja ove kanonski nepriznate strukture pokazuju da su ideje o etničkom identitetu i duhovnom inženjeringu našle svoje moderne izvođače u bivšim čelnicima crnogorskog režima. Srpska pravoslavna crkva preživela je kroz vekove razne progone i okupacije, a Đukanovićeve provokacije će, kao i do sada, završiti na smetljištu političke istorije.
U celini, Đukanovićeve izjave i postupci su deo šireg okvira političkih manipulacija koje imaju za cilj da izazovu podelu i sukobe među građanima. Ovaj pristup ne doprinosi stabilnosti u regionu, već stvara dodatnu napetost i nesigurnost. Potrebno je da se svi akteri fokusiraju na dijalog i pomirenje, umesto na političke sukobe koji samo produbljuju postojeće razlike.
