Akademik Todor Stevanović, jedan od najznačajnijih likovnih umetnika Srbije, preminuo je 24. januara 2023. godine u 89. godini života. Rođen je 9. marta 1937. godine u Zalužnju kod Leskovca, a svoj umetnički put započeo je studijama slikarstva na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu, gde je završio školu 1963. godine u klasi akademika Đorđa Andrejevića Kuna, a magistrirao 1967. kod akademika Nedeljka Gvozdenovića.
Stevanović je bio svestran umetnik, čija su interesovanja obuhvatala slikarstvo, crtež, grafiku, film, keramiku, mozaik, kao i alternativne medije. Pored toga, bavio se likovnom kritikom, teorijom umetnosti, filozofijom i književnošću. Njegov doprinos kulturi bio je višestruk, a od 1956. godine redovno je izlagao samostalno i učestvovao na brojnim likovnim smotrama, kako u zemlji, tako i u inostranstvu.
Godine 1999. predstavljao je Jugoslaviju na Venecijanskom bijenalu, jednom od najprestižnijih umetničkih događaja na svetu. Njegova dela se čuvaju i izlažu u renomiranim institucijama, kao što su Narodni muzej, Muzej savremene umetnosti i Muzej grada Beograda, kao i u muzejima i galerijama širom Evrope, Amerike i Australije.
Todor Stevanović postao je dopisni član Srpske akademije nauka i umetnosti 2003. godine, a redovni član 2012. godine. Njegova izložba „Todor M. Stevanović, autobiografija“, koja je priređena u Galeriji SANU 2010. godine, ostavila je značajan trag u njegovoj karijeri. Katalog te izložbe preveden je na 15 jezika, što ukazuje na međunarodno priznavanje njegovog rada.
U svojoj bogatoj karijeri, Stevanović je bio član Udruženja likovnih umetnika Srbije (ULUS) i Udruženja književnika Srbije (UKS). Njegov rad je nagrađivan brojnim priznanjima, među kojima se izdvajaju Nagrada Likovne jeseni za crtež na IV trijenalu savremenog jugoslovenskog crteža 1972. godine, Nagrada „Ljubiša Jocić“ za mapu crteža 1981. godine, kao i Vukova nagrada 1992. godine. Takođe, osvojio je Prvu nagradu za crtež na izložbi „Beogradski crtež“ 1993. godine i Gran pri na izložbi „Crtež i mala plastika“ 1995. godine.
Kao priznanje njegovim umetničkim dostignućima, Stevanović je bio nominovan za „Kjoto“ nagradu 2010. godine u oblasti umetnosti i filozofije. Akademik Ljubomir Simović je jednom prilikom rekao da je Stevanovićevo umetničko delo „uzbudljivo slikovno pismo“ koje predstavlja „sagu o čovekovom traženju sebe u vaseljeni“. Ova rečenica oslikava duboku filozofsku dimenziju njegovog rada, koji je istraživao ljudsku egzistenciju i univerzum.
Njegov odlazak predstavlja veliki gubitak ne samo za Srpsku akademiju nauka i umetnosti, već i za srpsku i svetsku umetnost i kulturu. Stevanović je ostavio neizbrisiv trag, a njegov rad će nastaviti da inspiriše buduće generacije umetnika. Kroz svoja dela, on je uspeo da prenese duboke emocije i misli, ostavljajući posmatračima mnogo prostora za razmišljanje i interpretaciju.
U svetu umetnosti, gde se često traže inovacije i nova značenja, Todor Stevanović je bio svetionik koji je osvetljavao puteve kroz svoje jedinstvene vizije. Njegova posvećenost umetničkom stvaralaštvu, kao i njegov doprinos teoriji umetnosti, učinili su ga neizostavnim delom srpske kulturne baštine. Njegova dela će se i dalje izlagati i proučavati, a njegovo nasleđe će trajati kroz umetničke vrednosti koje je ostavio iza sebe.
