Usred bogate kolekcije zlatnih artefakata iz iberijskog bronzanog doba, dva predmeta, tamna narukvica i zarđala hemisfera, privlače posebnu pažnju istraživača. Ova dva artefakta nisu izrađena od gvožđa iz Zemljine kore, već od meteorskog gvožđa, što ih čini izuzetno dragocenim. Istraživači, predvođeni Salvadorom Rovira-Ljorensom, bivšim šefom konzervacije Nacionalnog arheološkog muzeja u Španiji, objavili su ovo otkriće u radu 2024. godine. Ovi nalazi ukazuju na to da su tehnologije obrade metala na Iberijskom poluostrvu pre više od 3.000 godina bile daleko naprednije nego što se ranije smatralo.
Ova kolekcija, poznata kao Blago iz Viljene, otkrivena je 1963. godine u blizini Alikantea i sastoji se od 66 predmeta, većinom zlatnih. Smatra se jednim od najvažnijih primera zlatarskog umeća bronzanog doba u Evropi. Međutim, određivanje starosti narukvice i hemisfere bilo je otežano zbog njihove korozije, što je otežavalo analizu.
Iako su predmeti izgleda poput gvožđa, istraživači su primetili da gvožđe iz meteorita sadrži znatno više nikla nego ono iz Zemljine kore. Uzeli su uzorke i podvrgli ih masenoj spektrometriji kako bi utvrdili sastav. Rezultati su pokazali da su oba predmeta zapravo izrađena od meteorskog gvožđa, što je razjasnilo njihovu povezanost sa ostatkom kolekcije i dokazalo da su nastali između 1400. i 1200. godine pre nove ere.
Ovo otkriće predstavlja značajan doprinos razumevanju metalurgije u ovom periodu. Iako su ranije zlatni predmeti datirani na period između 1500. i 1200. godine pre nove ere, nova saznanja sugeriraju da su tehnike obrade metala bile mnogo razvijenije nego što se smatralo. Istraživači su napomenuli da bi ovi predmeti mogli biti prvi na Iberijskom poluostrvu koji se mogu pripisati meteorskom gvožđu, što je u skladu sa kasnim bronzanim dobom, pre nego što je započela široka proizvodnja gvožđa iz Zemljine kore.
Ipak, zbog korozije, rezultati još nisu konačni, a tim istraživača ističe da postoje novije, neinvazivne metode koje bi mogle pružiti dodatne informacije i potvrditi nalaze. Ova istraživanja su objavljena u časopisu „Trabajos de Prehistoria“, a predstavljaju važan korak u razumevanju metalurške tradicije i tehnologije na Iberijskom poluostrvu.
Ova otkrića ne samo da doprinose akademskom razumevanju prošlosti, već takođe otvaraju nova pitanja o razmeni materijala i tehnologija između civilizacija u prehistorijskom periodu. Blago iz Viljene i njegovi misteriozni artefakti nastavljaju da fasciniraju i inspirišu istraživače širom sveta.
