Naučnici širom Evrope i Sjedinjenih Američkih Država rade na razvoju robotskih pčela kako bi pomogli u očuvanju opadajućih populacija prirodnih oprašivača. Ovi mikro-roboti bi mogli da pruže rešenje za ozbiljne ekološke probleme, pomažući matici, koja je ključna za razmnožavanje pčela. Na Univerzitetu u Gracu, u okviru projekta RoboRoyale, istraživači testiraju mikro-robote sa ciljem jačanja zajednica pčela. Ovi roboti bi mogli da hrane, čiste i neguju maticu, kao i da pomažu u ravnomernoj distribuciji njenih feromona unutar košnice.
Faršad Arvin, rukovodilac projekta, naglašava da cilj nije zamena prirodnih pčela, već prilagođavanje novoj stvarnosti. Klimatske promene, kako ističe, nadmašuju sposobnost pčela da se prilagode. Kratki topli periodi tokom zime mogu da nateraju pčele da se ponašaju kao da je stiglo proleće, što može imati katastrofalne posledice po košnice ukoliko usledi naglo zahlađenje. U takvim situacijama, robotske pčele bi mogle da igraju ulogu podrške, sprečavajući uginuće kolonija.
Slične istraživačke inicijative odvijaju se i u Sjedinjenim Američkim Državama. Na Masačusetskom institutu za tehnologiju, inženjer Ji-Sjuan Sjao razvija robote veličine insekata, koji su namenjeni oprašivanju poljoprivrednih useva. Ovi mali dronovi, teži od spajalice, mogu da lete brzinom do dva metra u sekundi i da ostanu u vazduhu više od hiljadu sekundi.
Istraživači ističu da roboti ne bi trebali da zamene pčele, već da ih dopune. Ipak, kritičari, poput Sindi Adolf, predstavnice ekološke organizacije Beelife, upozoravaju da tehnološka rešenja ne smeju skrenuti pažnju sa dubljih promena potrebnih u poljoprivredi i odnosu čoveka prema prirodi. Pčelari, kao što je Klaudija Fernandes Gutijeres iz Španije, izjavljuju da su košnice sve praznije svake godine, dok klimatske promene i nestabilni vremenski uslovi otežavaju preživljavanje pčela.
Osim klimatskih promena, varoa parazit i invazivni azijski stršljen predstavljaju dodatne pretnje za pčele. Pesticidi takođe igraju značajnu ulogu u opadanju broja oprašivača, što je dovelo do uvođenja mera poput zabrane uvoza hrane koja sadrži ostatke neonikotinoida, hemikalija koje su veoma štetne za pčele. Naučnici već dugo upozoravaju na opasnost od pada broja oprašivača, koji su ključni za ekosisteme i proizvodnju hrane.
Države članice Evropske unije do decembra 2026. godine obavezne su da uspostave novi sistem praćenja vrsta oprašivača. Ipak, kako bi se zaustavio negativan trend opadanja broja pčela, potrebno je mnogo više od tehnoloških rešenja.
