Istraživači sa Univerziteta Kalifornije u Berkliju postigli su značajan korak u razumevanju ljudske percepcije boja razvijajući novo vizuelno iskustvo koje je do sada doživelo samo sedam ljudi, pod imenom „olo“. Ovaj fenomen nastaje kada svetlost dopre do mrežnjače oka i aktivira specijalizovane ćelije poznate kao čunjići, koji su odgovorni za percepciju boja.
U ljudskoj mrežnjači postoje tri vrste čunjića: L, koji reaguju na duge talasne dužine (crvene nijanse), M, koji su osetljivi na srednje talasne dužine (zelene nijanse), i S, koji reaguju na kratke talasne dužine (plave nijanse). Mozak kombinuje signale iz ovih čunjića kako bi stvorio osećaj boja koje svakodnevno percipiramo.
Istraživači su razvili eksperimentalni uređaj nazvan Oz, inspirisan knjigom „Čarobnjak iz Oza“ Frenka Bauma. Ovaj uređaj šalje laserske impulse u oči, selektivno stimulišući samo M-čunjiće, koji su povezani sa percepcijom zelene boje. U prirodnim uslovima, svetlost obično aktivira više od jednog tipa čunjića istovremeno, ali nova tehnologija prevazilazi ovo ograničenje, omogućavajući ljudima da dožive vizuelno iskustvo koje nikada pre nisu imali. Tako je nastala „olo“, što predstavlja kodiranje 0-1-0 za aktivaciju čunjića.
Naučnici naglašavaju da nisu otkrili novu talasnu dužinu svetlosti, već su stvorili novi način stimulacije ljudskog vizuelnog sistema. Ovaj fenomen se ne može fotografisati, štampati ili reprodukovati na ekranu, što ga čini jedinstvenim. Učesnici studije opisali su „olo“ kao izuzetno intenzivnu plavo-zelenu boju koja podseća na boje pauna, ali su naglasili da nijedan opis ne može u potpunosti dočarati ono što su videli.
Važnost ovog otkrića leži u potencijalu nove tehnologije da pruži dragocene alate u nauci o vidu. Istraživači smatraju da bi mogli bolje razumeti kako mozak stvara osećaj boja, proučavati bolesti mrežnjače i razviti nove terapije za poremećaje vida, poput pigmentoznog retinitisa. Takođe, ova tehnologija bi mogla pomoći u poboljšanju percepcije boja kod osoba sa daltonizmom.
Profesor Ostin Rorda, koji je bio jedan od učesnika u eksperimentu, istakao je da su uspeli da reprodukuju fiziološko vizuelno iskustvo putem stimulacije fotoreceptora, umesto projektovanja slike. On je opisao kako je doživeo „dublju, zasićeniju boju“ tokom eksperimenta.
Trenutno, „olo“ može videti samo sedam ljudi, jer iskustvo zahteva složenu laboratorijsku opremu i precizno praćenje pokreta oka. Naučnici razmatraju načine da tehnologija postane dostupnija javnosti, ali trenutno smo daleko od toga da svi mogu doživeti ovu jedinstvenu boju.
