Najstariji sačuvani javni spomenik u Beogradu nalazi se u srcu Karađorđevog parka i posvećen je oslobođenju grada 1806. godine. Ovaj spomenik je podignut na mestu na kojem su vođene ključne borbe protiv osmanske vlasti i predstavlja simbol hrabrosti i odlučnosti ustanika koji su učestvovali u oslobađanju Beograda.
Karađorđev park ima izuzetnu istorijsku vrednost, jer se tu nalazio logor glavne ustaničke vojske, kao i vojničko groblje boraca poginulih u borbama pod vođstvom Karađorđa 1806. godine. Spomenik je podigao knez Aleksandar Karađorđević 1848. godine i smatra se prvim javnim spomenikom u Beogradu, kao i prvim koji je posvećen određenom istorijskom događaju.
Prostor parka sa grobljem i spomenikom jedino je mesto u prestonici na kojem su očuvani autentični materijalni ostaci koji svedoče o boravku ustaničke vojske i podsećaju na osvajanje Beograda 1806. godine. Od nekadašnjeg ustaničkog groblja, koje se prostiralo na većem delu parka, sačuvano je dvanaest nadgrobnih spomenika ustanika, postavljenih u niz prilikom kasnijeg uređenja prostora.
Nadgrobna obeležja, sa stilizovanim krstovima i karakterističnim cik-cak linijama, po obliku podsećaju na seoske nadgrobne spomenike beogradskog područja iz tog perioda. Centralni spomenik iz 1848. godine skroman je po formi i dekoraciji, visok 547 centimetara, izrađen od žućkastog kamena i obložen veštačkim kamenom. Na mermernim pločama sa bočnih strana uklesani su tekst posvete, kao i zapis o obnovi spomenika iz 1889. godine.
Ustanak iz 1804. godine, koji je predvodio Karađorđe, predstavljao je prvi organizovani otpor srpskog naroda protiv Osmanskog Carstva. Oslobođenje Beograda 1806. godine bilo je ključna tačka u ovom ustanku, a borbe koje su vođene u tom periodu ostavile su dubok trag u srpskoj istoriji. Spomenik u Karađorđevom parku stoga ne služi samo kao podsećanje na borbu za slobodu, već i kao simbol nacionalnog identiteta i otpora.
U Beogradu je postavljanje javnih spomenika postalo uobičajeno tokom 19. veka, kada su mnogi gradovi širom Evrope počeli da podižu spomenike u čast ratnicima i važnim događajima. Međutim, spomenik u Karađorđevom parku izdvaja se po svojoj specifičnoj nameni i istorijskom značaju. Njegova izgradnja je predstavljala priznanje hrabrosti i žrtve onih koji su se borili za slobodu.
Danas, Karađorđev park i njegov spomenik predstavljaju popularno mesto za okupljanje i odmor Beograđana, ali i turističku atrakciju. Park je okružen bogatom vegetacijom i pruža prijatan ambijent za šetnje i rekreaciju. Spomenik se često koristi kao pozadina za fotografisanje i kao mesto gde se održavaju različite kulturne manifestacije i događaji.
U poslednjih nekoliko godina, sve veći broj ljudi se interesuje za istoriju Beograda i značaj ovakvih spomenika. Mnogi posetioci dolaze da se upoznaju sa istorijom oslobodilačkih ratova, a edukativni sadržaji i vodiči često pomažu u razumevanju konteksta koji okružuje ovaj spomenik.
U zaključku, spomenik u Karađorđevom parku nije samo fizička struktura već i simbol kolektivnog sećanja naroda na borbu za slobodu i pravdu. Njegova istorijska vrednost i značaj čine ga jednim od najvažnijih kulturnih i istorijskih mesta u Beogradu, koje treba očuvati i prenositi budućim generacijama. U svetlu aktuelnih dešavanja i rasprava o identitetu i istoriji, ovakvi spomenici postaju sve važniji u očuvanju kolektivnog sećanja i identiteta naroda.
