U blizini Zaječara, tokom terenskih istraživanja na mapiranju biodiverziteta, otkrivena je retka i zaštićena biljka koja se smatrala nestalom u Srbiji. Na području Malke Golaje, na granici između sela Nikoličeva, Zvezdana i Gamzigrada, tokom aprila ove godine pronađena je vrsta poznata kao Androsace maxima L. ili velika mužica. Ovu informaciju potvrdilo je udruženje Eko istok, koje je sprovelo istraživanje.
Biolozi dr Miloš Popović i Branko Jotić su otkrili ovu vrstu tokom prolećnog istraživanja flore i faune u okolini Zaječara. Stručnjaci ukazuju na to da bi ovo područje moglo biti jedino preostalo stabilno stanište velike mužice u Srbiji. Jotić je istakao da je Androsace maxima izuzetno retka i značajna, te da je zbog malog broja potvrđenih nalazišta uvrštena u buduće izdanje Crvene knjige flore Srbije, koja je trenutno u izradi. „Zbog toga je njeno očuvanje od posebnog značaja“, naglasio je Jotić.
Ova jednogodišnja zeljasta biljka pripada familiji jagorčevina (Primulaceae) i zaštićena je u Srbiji, a dugo se smatralo da je gotovo nestala sa prostora zemlje. Njeno prisustvo beleženo je još u vreme Josifa Pančića, u okolini Niša, Beograda i Novog Sada, ali novijim istraživanjima nije potvrđena na tim lokalitetima.
Posebnu važnost ovom otkriću daje činjenica da se lokalitet Malke Golaje nalazi na području obuhvaćenom planovima za širenje rudarsko-metalurškog kompleksa Čukaru Peki i budućeg ležišta Malka Golaja. Prema dokumentaciji o izradi strateške procene uticaja i prostornog plana posebne namene, planirani obuhvat uključuje delove teritorije Zaječara i Bora, uključujući Nikoličevo, deo Zvezdana i Metovnicu.
Iz udruženja Eko istok ističu da ovakvi nalazi pokazuju koliko su terenska istraživanja i sistematsko mapiranje biodiverziteta važni pre donošenja odluka o velikim infrastrukturnim i rudarskim projektima. Oni naglašavaju da je područje istočne Srbije prepoznato kao prostor izuzetne biološke vrednosti, ali da veliki broj lokaliteta i dalje nije dovoljno istražen.
Bez pouzdanih podataka o vrstama i njihovim staništima, nemoguće je govoriti o odgovornom planiranju prostora i adekvatnoj zaštiti prirode. Organizacija Eko istok ukazuje na to da sprovode projekat mapiranja biodiverziteta u Zaječaru kako bi prikupili neophodne informacije za zaštitu prirodnog nasleđa ovog područja. Ovaj značajan pronalazak dodatno naglašava potrebu za očuvanjem biodiverziteta i zaštitom retkih vrsta na tlu Srbije.
