Pukotine u plovećim ledenim grebenima Antarktika mogle bi značajno ubrzati gubitak leda, što bi dovelo do većeg porasta nivoa mora u narednim decenijama. Ovo je pokazala nova studija koja je objavljena u prestižnom časopisu „Proceedings of the National Academy of Sciences“ (PNAS). Istraživanje su sproveli naučnici sa Slobodnog univerziteta u Briselu, predvođeni Havijerom Blaskom i Violon Kulon. Tim je razvio inovativni model simulacije gubitka leda koji uzima u obzir nastanak i razvoj pukotina, koristeći stvarne satelitske podatke.
Fokus istraživanja bio je na zalivu Amundsenovog mora, jednom od najranjivijih područja Zapadnog Antarktika, gde su istraživači ispitivali uticaj vidljivih i nevidljivih pukotina na stabilnost plovećih ledenih ploča. Rezultati su pokazali da, kada se uzmu u obzir pukotine, predviđeni doprinos ovog regiona globalnom porastu nivoa mora do 2300. godine postaje oko 4,5 puta veći u poređenju sa modelima koji ih ne uzimaju u obzir.
Naučnici su otkrili da je oko 90 odsto ubrzanja gubitka leda uzrokovano takozvanim bazalnim pukotinama. Ove duboke pukotine se formiraju u osnovi ledenih grebena, ispod površine mora, što ih čini nevidljivim za standardne metode posmatranja, ali one značajno urušavaju strukturu leda. Pored toga, studija naglašava da prirodni procesi prilagođavanja leda delimično ograničavaju gubitak, pa modeli koji ne uzimaju u obzir ove procese „samoizlečenja“ precenjuju gubitak leda za oko 50 odsto.
Istraživači su istakli važnost sistematskog uključivanja dinamike pukotina i prirodnih procesa oporavka leda u buduće klimatske modele. Samo tako će biti moguće stvoriti preciznije i realističnije prognoze o evoluciji glečera i budućem porastu nivoa svetskih mora, što je ključnog značaja za planiranje zaštite priobalnih područja širom planete.
Ova studija dolazi u vreme kada se sve više pažnje posvećuje uticaju klimatskih promena na globalne ekosisteme. Povećanje nivoa mora može imati katastrofalne posledice za mnoge obalne gradove i zajednice, što zahteva hitnu akciju i prilagođavanje strategija upravljanja resursima.
U svetlu ovih saznanja, naučnici pozivaju na veće ulaganje u istraživanje i razvoj tehnologija koje će pomoći u praćenju i predviđanju promena u ledenim pokrivačima, kao i na jačanje globalnih napora za smanjenje emisije gasova sa efektom staklene bašte. Samo zajedničkim delovanjem i razumevanjem složenosti klimatskih sistema možemo se suočiti sa izazovima koje donosi globalno zagrevanje.
